ساختار و تعداد پایه های باتری گوشی موبایل

باتری گوشی یکی از قطعات اساسی در گوشی موبایله که بدون باتری امکان استفاده از گوشی وجود نداره. این منبع تغذیه وظیفه تأمین ولتاژ و جریان موردنیاز برای کار با گوشی رو بر عهده داره. باتری گوشی بسته به ساختاری که داره دارای دو، سه و یا چهار پایه خروجی (پین یا پلیت) هست.

به‌طورکلی هر باتری الکتریکی حداقل دو پایه داره که با کمک سیم یا نوع دیگه‌ای از اتصال، الکترون‌ها از این پایه‌ها به سمت مدار حرکت میکنن؛ اما تو باتری‌ها، یه پایه سوم و در بعضی مدل‌ها پایه چهارم هم دیده میشه.

تو این مطلب می‌خوایم ببینیم تعداد پایه باتری گوشی استانداردش چندتاست، دلیل وجود پین سوم و چهارم باتری موبایل چیه و دقیقاً چه کاربردی تو عملکرد باتری موبایل دارن؟

تفاوت باتری گوشی با دیگر باتری‌ها

همونطور که می‌دونین، باتری‌های الکتریکی دو قطب مثبت و منفی دارن که به کمک اونا میشه انواع دستگاه‌های الکتریکی رو روشن کرد. این یه اصل کلی برای باتری‌ها محسوب میشه و تقریباً هر باتری‌ای که می‌بینین، با همین دو ترمینال مثبت و منفی کار میکنه که باید با مسیرهای جداگانه به مدار وصل بشه.

باتری موبایل‌های هوشمند مثل باتری شیائومی، باتری هواوی، باتری نوکیا و…، همگی حتماً دو قطب مثبت و منفی رو دارن. اما چیزی که اونا رو متمایز میکنه، وجود پایه سوم و گاهی چهارم هست که بین دو پایه مثبت و منفی قرار می‌گیره.

این پایه‌های اضافه برخلاف تصور بعضی‌ها، برای انتقال جریان اصلی نیستن. وظیفه این پین‌ها بیشتر به کنترل، ایمنی و مدیریت باتری برمی‌گرده؛ یعنی اطلاعاتی مثل دمای باتری یا شناسه الکتریکی باتری رو به برد گوشی منتقل میکنن تا مدار شارژ بتونه درست تصمیم‌گیری کنه.

به همین دلیله که تو بعضی گوشی‌ها، اگر باتری غیراستاندارد باشه یا پایه سوم به‌درستی شناسایی نشه، گوشی شارژ نمی‌گیره، درصد ناپایدار نشون میده یا اصلاً روشن نمیشه؛ حتی وقتی ولتاژ مثبت و منفی روی باتری سالمه.

کاربرد پایه میانی باتری موبایل

باتری همه گوشی‌های هوشمند مثل باطری سامسونگ و آیفون، جزو باتری‌های لیتیومی هستن. باتری‌های لیتیومی مزایای زیادی دارن _چگالی انرژی بالا، وزن کم و قابلیت شارژ مجدد_ و در حال حاضر بهترین نوع باتری‌های قابل شارژ در جهان محسوب میشن که علاوه‌بر گوشی‌های هوشمند، در لپ تاپ و ماشین‌های الکتریکی هم از اونا استفاده میشه.

البته باتری‌های لیتیومی بی‌عیب نیستن. اگر دما بیش‌ازحد بالا بره یا اتصال کوتاه اتفاق بیفته، باتری می‌تونه دچار ناپایداری، بادکردگی یا حتی آتش‌سوزی بشه. اینجاست که پایه سوم یا همون پایه میانی باتری وارد عمل میشه. نقش پایه سوم یا همان پایه میانی اینه که از داغ شدن بیش‌ازحد باتری جلوگیری میکنه. اما این پایه سوم چطور این کار رو انجام میده؟!

نقش پایه سوم که TEMP نام داره، کنترل دمای باتری و جلوگیری از داغ شدن غیرعادیه. در واقع به یه ترمیستور (Thermistor) وصله.

ترمیستور یه نوع مقاومت الکتریکیه که به دما حساسه؛ بدین شکل که هرچی دما بیشتر باشه، مقاومت ترمیستور کمتر میشه و هرچی دما کمتر باشه ترمیستور مقاومت بیشتری از خودش نشون میده. مدار شارژ گوشی (PMIC) با خوندن مقدار این مقاومت، متوجه وضعیت دمای باتری میشه و در صورت بالا رفتن دما:

• جریان شارژ رو کم میکنه
• یا کلاً شارژ رو قطع میکنه
• و در بعضی مدل‌ها اجازه روشن شدن گوشی رو هم نمیده

البته علاوه‌بر ترمیستور برای امنیت بیشتر، کمپانی‌های سازنده موبایل از یه محافظ اتصال کوتاه هم تو باتر‌ی‌ها استفاده میکنن تا خطرات باتری لیتیومی به حداقل برسه.

یه باور اشتباه بین بعضی تعمیرکارها

همچنین جالبه بدونین بعضی افراد معتقدند که پین میانی باتری برای این تعبیه شده که باتری‌های اصل رو از تقلبی و فیک مشخص کنه؛ اما همونطور که گفتیم کارکرد واقعی این پین چیز دیگه‌ای هست و کمپانی‌های سازنده موبایل پین سوم باتری گوشی رو برای شناسایی اصل بودن باتری تعبیه نکردن.

پایه چهارم در باتری‌های موبایل چه کاربردی داره؟

در برخی مدل‌ها، باتری‌ها 4 پایه دارن؛ به‌عبارتی علاوه‌بر پایه مثبت و منفی و Temp، یه پایه دیگه به اسم BSI ،ID یا Battery ID هم دارن. اما کار این پایه چهارم دقیقاً چیه و چه تفاوتی بین پایه سوم و چهارم در باتری وجود داره؟!

همونطور که گفته شد، پین سوم وظیفه ارسال اطلاعات دمای باتری به مدار شارژ رو بر عهده داره اما پین چهارم، پایه اطلاعاتیه و برای انتقال جریان یا کنترل مستقیم دما استفاده نمیشه؛ بدین معنی که پین چهارم معمولاً از طریق یه مقاومت مشخص (Reference Resistor) یا یه مسیر شناسایی تعریف‌شده توسط سازنده وظیفه داره تا گزارشی از نوع باتری، درصد شارژ و سایر اطلاعات مربوط به باتری رو به آی سی CPU منتقل کنه.

این اطلاعات بعد از شناسایی، توسط مدار شارژ و آی‌سی مدیریت توان (PMIC / CPU) استفاده میشن تا:

• جریان و ولتاژ شارژ متناسب با باتری تنظیم بشه
• درصد شارژ باتری دقیق‌تر محاسبه بشه
• و از استفاده یا شارژ شدن باتری‌های ناسازگار یا غیراستاندارد جلوگیری بشه

به همین دلیله که تو بعضی گوشی‌ها، اگر باتری BSI درست نداشته باشه یا مقدار مقاومت این پایه باتری با مقدار استاندارد تعریف‌شده تفاوت داشته باشه:

• درصد باتری به‌صورت ناپایدار یا اشتباه نمایش داده میشه
• گوشی دیر شارژ میشه یا شارژ رو زود قطع میکنه
• یا حتی گوشی روشن میشه، ولی بعد از مدت کوتاهی خاموش میشه

آیا باتری موبایل با دو پایه کار میکنه؟

اگر براتون سؤاله که باتری گوشی میتونه با دو پایه کار کنه یا نه، کافیه یه آزمایش ساده انجام بدین:

برای این کار، باتری رو از گوشی جدا کنین و به‌وسیله دو سیم و گیره، قطب‌های مثبت و منفی رو به ترمینال‌های مدار موبایل وصل کنین. حالا می‌بینین که اگرچه موبایل روشن میشه، اما بلافاصله و خود به خود خاموش میشه و نمی‌تونین باهاش هیچ کاری انجام بدین.

این اتفاق نشون میده که پین سوم باطری موبایل نقش حیاتی تو عملکرد موبایل داره و نمیشه صرفاً با استفاده از قطب مثبت و منفی از باتری موبایل استفاده کرد.

راهکار اضطراری برای استفاده از باتری دو پایه

یه راهکار وجود داره تا در مواقع اضطراری بتونیم از باتری‌ای که پایه سوم نداره استفاده کنیم. برای این کار کافیه تا علاوه‌بر قطب مثبت و منفی باتری، یه مقاومت ساده رو هم به قطب منفی و به ترمینال سوم مدار گوشی وصل کنیم.

از اونجایی که گوشی توانایی تشخیص ترمینال معمولی از ترمیستور رو نداره، با این روش روشن میشه و میشه باهاش کار کرد.

البته همین عدم توانایی تشخیص ترمیستور از مقاومت معمولی، باعث سوء استفاده سازندگان متفرقه باتری‌های موبایل شده. بدین صورت که این شرکت‌ها باتری‌های ارزون‌قیمت و بی‌کیفیتی رو تولید میکنن که در اونا به جای استفاده از ترمیستور، از مقاومت معمولی برای ساخت پین سوم باتری موبایل استفاده کردن. اینطوری موبایل روشن میشه و کار میکنه اما در برابر آتش‌سوزی و انفجار بر اثر داغ شدن یا اتصال کوتاه، کاملاً آسیب‌پذیره.

بنابراین توصیه میشه موقع تعویض باتری گوشی، حتماً از باتری‌های استاندارد استفاده کنین و یا برای اینکه خیالتون راحت باشه، از مراکز معتبر فروش قطعات موبایل و باتری رو خریداری کنین.

فروشگاه اینترنتی آر ام جی اس ام با بیش از ده سال سابقه در بازار قطعات موبایل، عرضه‌کننده مستقیم انواع قطعات موبایل، باطری موبایل و لوازم تعمیرات موبایل (با قیمت همکاری) به شما همکاران و تعمیرکاران محترم هست که می‌تونین هر نوع کالایی رو که نیاز دارین از سایت ما به‌صورت آنلاین سفارش بدین. همچنین می‌تونین برای اطلاع از قیمت محصولات وبسایت نظیر: قیمت باتری اپل، سامسونگ، هواوی و یا قیمت قطعات و…، به صفحه کالای مدنظر  رفته و قیمت به‌روز و لحظه‌ای محصول رو مشاهده کنین.

نکات فنی مرتبط با پایه‌های باتری موبایل

1. پایه‌های مثبت و منفی پایه اصلی باتری هستن

• همیشه این دو پایه مسیر جریان اصلی هستن و بدون اونا گوشی روشن نمیشه.
• در باتری‌های ۲ پایه، فقط ولتاژ و جریان منتقل میشه ولی ایمنی کامل ندارن.

2. پایه سوم (TEMP) نقش حیاتی داره

• به ترمیستور وصل شده و دمای باتری رو به برد گوشی ارسال میکنه.
• اگر این پایه قطع باشه یا مقاومتش غیر استاندارد باشه، گوشی شارژ نمیشه یا خودبه‌خود خاموش میشه.
• استفاده از مقاومت ساده به جای ترمیستور فقط در شرایط اضطراری مجازه و در کل خطرناکه.

3. پایه چهارم (ID / BSI) برای شناسایی باتریه

• نوع باتری، سازگاری و محدوده شارژ رو به پردازنده منتقل میکنه.
• اگر این پایه مشکل داشته باشه، درصد باتری ناپایدار، شارژ دیر یا زود قطع میشه و یا گوشی ناگهانی خاموش میشه.

4. باتری‌های فلت‌دار نسل جدید

• بعضی باتری‌ها دیگه پایه جدا ندارن و با فلت به برد وصل میشن.
• وظیفه ایمنی و شناسایی پایه‌های سنتی، توسط سنسورها و مدار PMIC انجام میشه.

5. استفاده از باتری غیراستاندارد خطرناکه

• باتری‌های ارزان که ترمیستور و ID رو درست پیاده نکردن، آسیب‌پذیر در برابر داغ شدن، بادکردن و انفجار هستن.
• همیشه از باتری‌های استاندارد و معتبر استفاده کنین.

6. تشخیص مشکل از باتری یا برد

• خاموش شدن خودبه‌خود یا درصد ناپایدار باتری همیشه به معنی خرابی باتری نیست.
• قبل از تعویض، پایه‌ها، مسیرهای برد و سوکت‌ها رو بررسی کنین.

7. ایمنی اولویت داره

• حتی وقتی باتری سالم به نظر میاد، هیچگاه از پایه سوم یا مقاومت جانشین برای استفاده طولانی‌مدت استفاده نکنین.
• رعایت نکات ایمنی، عمر باتری و امنیت گوشی رو تضمین میکنه.

سؤالات متداول درباره تعداد پایه باتری گوشی

در ادامه به چند سؤال رایج در این زمینه می‌پردازیم:

۱. امکان استفاده از باتری گوشی دو پایه وجود داره؟

خیر؛ اگر فقط پایه مثبت و منفی وصل باشه، گوشی ممکنه روشن بشه ولی فوری خاموش میشه یا شارژ درست کار نمیکنه. پایه سوم (TEMP) برای ایمنی و کنترل دما حیاتی هست.

۲. تفاوت پایه سوم (TEMP) و چهارم (BSI) چیه؟

• پایه سوم (TEMP): سنسور دماست و جریان شارژ رو با توجه به دمای باتری کنترل میکنه.
• پایه چهارم (BSI): برای شناسایی باتری و اعلام سازگاری به برد گوشی استفاده میشه.

۳. چرا استفاده از باتری غیر اورجینال و استاندارد خطرناکه؟

باتری‌های غیراستاندارد یا باتری‌های بدون ترمیستور و ID مناسب، ممکنه شارژ ناپایدار، داغ شدن، بادکردگی و حتی انفجار ایجاد کنن.

خلاصه اینکه…

به‌طورکلی باتری‌های گوشی باتوجه به ساختاری که دارن می‌تونن 2، 3 و یا 4 پایه داشته باشن. البته باتری‌های نسل جدید اغلب با فلت به برد گوشی وصل میشن و پایه جدا ندارن.

اگر بخوایم به‌طور خلاصه درباره کاربرد پایه‌های باتری گوشی صحبت کنیم، باید بگیم که همه باتری‌های گوشی دارای دو پایه مثبت و منفی هستن که در برخی مدل‌ها، پایه سومی به نام Temp وجود داره و دمای باتری توسط یه سنسور که به همین پایه متصله، به گوشی ارسال میشه تا باتری تحت‌تأثیر دمای بسیار زیاد یا کم، منفجر نشه و اتفاقی برای اون نیفته.

همچنین در برخی دیگه از گوشی‌ها، پایه چهارم با عنوان BSI وجود داره که اطلاعات باتری رو به آی سی CPU منتقل میکنه و به عبارتی وظیفه گزارش‌دهی رو بر عهده داره.