نقش بک لایت گوشی چیست؟ + نشانه‌ها و دلایل خرابی

صفحه نمایش گوشی جزو مهم‌ترین قسمت‌های گوشی به‌حساب میاد که در صورت بروز مشکل برای این قطعه، عملاً گوشی بدون استفاده میشه. همون‌طور که می‌دونین، تاچ ال سی دی گوشی از لایه‌های متعددی تشکیل شده که هرکدوم وظیفه خاصی رو به‌عهده دارن. لایه‌های تشکیل دهنده تاچ ال سی دی رو می‌تونیم به این‌ترتیب نام ببریم: گلس صفحه نمایش، OCA، لایه تاچ یا دیجیتایزر، پلاریزه، نور پس‌زمینه یا بک لایت و فریم ال سی دی.

اما سؤال اصلی اینجاست که بک لایت گوشی چیست و چه نقشی در نمایشگر گوشی داره؟! خیلی خلاصه بخوایم بگیم، یکی از مهم‌ترین اجزا در صفحه نمایش گوشی، بک لایت هست که نور لازم برای دیدن تصویر رو تأمین میکنه. یعنی تصویر وجود داره، ولی بدون بک‌لایت دیده نمیشه!

البته لازم به ذکره که در ساختار تاچ ال سی دی همه گوشی‌ها بک لایت دیده نمیشه و وجود اون در گوشی بستگی به نوع تکنولوژی نمایشگر گوشی داره. در ادامه قصد داریم به اینکه بک لایت گوشی چیه و چه کاربردی داره بپردازیم.

همچنین یه نکته مهم دیگه اینه که باتوجه به ساختار تاچ ال سی دی، در صورت بروز مشکل، همیشه نیاز نیست که تاچ ال سی دی تعویض بشه و در صورتی که مشکل مرتبط با یکی از لایه‌هایی که گفتیم باشه، صرفاً با تعویض یا تعمیر همون قسمت مشکل برطرف میشه. درنتیجه بهتره هنگام خرابی و کار نکردن نمایشگر گوشی، دلیل و منشأ خرابی به‌درستی مورد بررسی قرار بگیره.

نقش بک لایت گوشی چیست؟

همون‌طور که قبلاً هم گفتیم، صفحه نمایش گوشی از لایه‌های مختلفی تشکیل شده که ما در مقاله‌ای با عنوان “تفاوت تاچ و ال سی دی” به‌طور مفصل در مورد ساختار و لایه‌های تشکیل‌دهنده اون صحبت کردیم و در صورتی که مایل باشین اطلاعات بیشتری در این زمینه کسب کنین، می‌تونین اون رو مطالعه کنین.

اما برگردیم سراغ اصل موضوع؛ صفحه نمایش‌هایی که از نوع LCD هستن _مثل IPS ،TFT یا TFT Metal_ و از فناوری کریستال مایع استفاده میکنن، از خودشون نوری ساطع نمیکنن در نتیجه برای نمایش بهتر تصاویر، به یک منبع نور نیاز دارن. ازین‌رو معمولاً از بک لایت (Backlight) در صفحه نمایش‌هایی از نوع IPS ،OLED 2 ،TFT و TFT METAL استفاده میشه.

در مقابل، نمایشگرهایی مثل AMOLED یا LED خودشون نور تولید میکنن و دیگه نیازی به بک‌لایت ندارن. به‌همین‌خاطر هم ضخامت نمایشگرهای LCD معمولاً بیشتر از AMOLEDهاست.

به تعبیر ساده؛ بک لایت گوشی، یکی از لایه‌های تشکیل‌دهنده صفحه نمایشه که خودش از چندین رشته LED تشکیل شده و در پشت ال سی دی قرار می‌گیره. وظیفه بک لایت ال سی دی پخش کردن نور به‌طور یکنواخت در پشت ال سی دی هست که در اینصورت ما می‌تونیم تصویر بهتری رو در صفحه نمایش گوشی شاهد باشیم.

یه نکته دیگه هم اینکه در صفحه نمایش‌هایی که به‌منظور تأمین منبع نور برای ال سی دی از بک لایت استفاده میکنن، وظیفه تنظیم شدت نور نمایشگر (Brightness) نیز بر عهده بک لایته. اینکه میزان نور صفحه نمایش به‌طور خودکار توسط گوشی تنظیم بشه و یا دستی توسط کاربر، در تنظیمات گوشی قابل تنظیمه و در واقع داره شدت نور بک‌لایت رو تغییر میده.

تشخیص خرابی بک لایت گوشی؛ علائم ظاهری و فنی

خرابی بک‌لایت همیشه با سیاه شدن کامل صفحه شروع نمیشه؛ گاهی علائم ظریف‌تری داره که اگر بهشون دقت کنین، میشه زودتر مشکل بک لایت گوشی رو تشخیص داد. در ادامه، مهم‌ترین نشونه‌های خرابی یا ضعف بک‌لایت گوشی رو مرور می‌کنیم:

1. تاریک شدن کامل صفحه ولی وجود صدا و تاچ فعال

این مورد رایج‌ترین نشونه خرابی بک‌لایته. در این حالت گوشی روشن میشه، صدا و تاچ کار میکنه، ولی تصویر دیده نمیشه. اگر با تابوندن چراغ‌قوه یا نور قوی روی صفحه، تصویر faint (خیلی کم‌رنگ) دیده شد، به احتمال زیاد بک‌لایت یا آی‌سی اون سوخته.

2. موج‌دار بودن نور صفحه‌نمایش

اگر هنگام باز کردن منو یا دیدن عکس‌ها، نور صفحه حالت موج‌دار یا غیر یکنواخت پیدا کنه، معمولاً یکی از LEDهای بک‌لایت سوخته یا نیم‌سوز شده. این مشکل اغلب با تعویض لایه بک‌لایت رفع میشه.

3. سفید شدن نقطه‌ای از صفحه (هاله یا لکه روشن)

وقتی یکی از رشته‌های LED بیش‌ازحد داغ میشه یا از مدار جدا میشه، نور در اون نقطه متمرکز می‌مونه و لکه سفید ایجاد میکنه. به‌مرور زمان ممکنه این نقطه گسترش پیدا کنه یا کل نور بک‌لایت از کار بیفته.

4. افت نور یا کم‌نور شدن تدریجی نمایشگر

گاهی همه ال ای دی های بک‌لایت سالمه، اما آی‌سی درایور بک‌لایت به‌درستی ولتاژ نمی‌رسونه یا مدار تغذیه ضعیف عمل میکنه. نتیجه اینه که روشنایی کل صفحه کمتر از حد عادیه، حتی وقتی نور روی ۱۰۰٪ تنظیم شده باشه؛ به عبارت دیگه، خود پنل سالمه و مشکل از کنترل نور یا مدار درایور بک‌لایته.

5. روشن شدن لحظه‌ای و بعد خاموش شدن نور صفحه

اگر نور صفحه برای لحظه‌ای بیاد و بعد دوباره قطع بشه، معمولاً مشکل از آی‌سی بک‌لایت یا خط تغذیه اون روی برده. این حالت در گوشی‌های آیفون و سامسونگ بیشتر دیده میشه.

6. لکه‌های تیره یا روشن روی تصویر

وجود گرد و غبار یا سوختن جزئی در بخشی از لایه بک‌لایت باعث میشه قسمت‌هایی از صفحه نور متفاوتی داشته باشن. این لکه‌ها در پس‌زمینه سفید بیشتر مشخص میشن.

دلایل خرابی بک لایت گوشی چیست؟

خرابی بک‌لایت معمولاً به‌دلیل آسیب‌های فیزیکی یا مشکلات الکتریکی به‌وجود میاد. در ادامه مهم‌ترین دلایل خرابی بک‌لایت گوشی رو مرور می‌کنیم:

1. ضربه یا فشار شدید به ال‌سی‌دی

هر ضربه یا فشار مستقیم روی صفحه می‌تونه باعث شکستگی لایه‌های داخلی یا ترک خوردن نوار LEDهای بک‌لایت بشه. این مورد یکی از شایع‌ترین دلایل خرابی بک‌لایت هست.

2. نفوذ آب یا مایعات به داخل نمایشگر

آب‌خوردگی باعث سولفاته شدن یا اتصال کوتاه بین LEDهای بک‌لایت میشه. حتی رطوبت جزئی هم می‌تونه به مرور زمان باعث سوختن درایور بک‌لایت یا افت نور بشه.

3. خرابی مدار یا آی‌سی درایور بک‌لایت

در بعضی موارد مشکل از خود لایه نوری نیست، بلکه آی‌سی لایت گوشی روی برد تصویر یا فلت تاچ ال‌سی‌دی دچار مشکل شده. در این حالت معمولاً نور نمایشگر به‌صورت کامل قطع میشه ولی تصویر در پس‌زمینه faint یا کم‌رنگ باقی می‌مونه.

4. استفاده از شارژر یا آداپتور متفرقه

نوسان ولتاژ در شارژرهای غیراستاندارد گاهی باعث آسیب به مدار بک‌لایت میشه. این موضوع به‌خصوص در گوشی‌هایی با بک‌لایت‌های حساس‌تر (مثل LCDهای آیفون و سامسونگ سری A) بیشتر دیده میشه.

5. عمر بالای کارکرد یا حرارت زیاد نمایشگر

در استفاده طولانی‌مدت، گرمای زیاد می‌تونه باعث ضعیف شدن نور LEDها و در نهایت سوختن اون‌ها بشه.

درصورتی که بعد از رخ دادن عواملی که گفته شد، مشخص بشه فقط بک لایت گوشی آسیب دیده، به‌راحتی میشه با تعویض بک لایت مشکل رو برطرف کرد. همچنین توجه داشته باشین که تعویض بک لایت، نیاز به مهارت بالا و ابزار مخصوص داره، چون لایه‌ها باید بدون حباب و به‌صورت یکنواخت نصب بشن.

6. نشستن گرد و غبار بین لایه‌ها

وجود ذرات گرد و غبار در بین لایه‌های بک‌لایت، باعث ایجاد لکه‌های تیره یا روشن روی تصویر میشه و در طولانی‌مدت می‌تونه منجر به آسیب کامل LEDها بشه.

7. مشکلات نرم‌افزاری

علاوه‌بر مشکلات سخت‌افزاری، بعضی مواقع کاهش یا ناپایداری نور صفحه ناشی از نرم‌افزار و تنظیمات سیستم هست. این موارد معمولاً قبل از باز کردن ال سی دی باید بررسی بشن:

• تنظیمات نور خودکار (Auto / Adaptive Brightness): وقتی درست کار نکنه، صفحه کم‌نور یا پرنور میشه. ریست یا خاموش و روشن کردن این گزینه معمولاً مشکل رو حل میکنه.
• باگ سیستم عامل یا اپلیکیشن‌ها: بعضی آپدیت‌ها یا کرش اپ‌ها باعث ناپایداری نور میشن. ری‌استارت یا آپدیت سیستم عامل به رفع این مورد کمک میکنه.
• پروفایل روشنایی اشتباه: بعضی رام‌ها یا تنظیمات نور صفحه رو اشتباه اعمال می‌کنن. اصلاح پروفایل یا ریست تنظیمات نور، مشکل رو برطرف میکنه.

نکات تعمیراتی هنگام خرابی بک‌لایت موبایل

۱. اول از همه مطمئن بشین مشکل واقعاً از بک‌لایته: قبل از تعویض LCD یا پنل، بررسی کنین که آی‌سی بک‌لایت سالمه یا خیر. با چراغ‌قوه یا نور قوی تصویر faint رو چک کنین تا بفهمین تصویر هست یا نه.

۲. تست آی‌سی بک‌لایت و مدار تغذیه رو فراموش نکنین: از مولتی‌متر یا منبع تغذیه دقیق استفاده کنین تا ولتاژ خروجی آی‌سی گوشی رو اندازه بگیرین. خرابی آی‌سی یا مدار باعث میشه صفحه کم‌نور یا لحظه‌ای روشن بشه.

۳. قبل از تعویض بک‌لایت، مراقب لایه‌ها باشین: دیفیوزر و لایه LEDها حساس هستن؛ حین باز کردن یا نصب، مراقب باشین تا خط و خش، حباب یا شکستگی ایجاد نشه.

۴. هنگام آب‌خوردگی گوشی، نکات ایمنی رو رعایت کنین: اگر دلیل خرابی، آب‌خوردگیه، حتماً گوشی رو خشک کنین و مدار بک‌لایت و فلت‌ها رو بررسی کنین تا سولفاته یا اتصال کوتاه نداشته باشن.

۵. از ابزار تعمیرات مناسب استفاده کنین: تعویض بک‌لایت نیاز به هویه، پنس دقیق و تجربه در جداسازی لایه‌ها داره. عجله یا فشار زیاد باعث آسیب کامل LCD میشه.

۶. بعد از تعویض، حتماً تست نهایی انجام بدین: نور صفحه رو روی حالت دستی و خودکار بررسی کنین و مطمئن بشین نور یکنواخت و بدون لکه یا موج باشه.

سؤالات متداول درباره بک لایت گوشی

در ادامه به تعدادی از سؤالات متداول درباره بک لایت گوشی پاسخ میدیم:

1. خرابی بک لایت دلیل سایه افتادن روی صفحه نمایش گوشی هست؟

مشکل سایه افتادن روی صفحه نمایش گوشی معمولاً در گوشی‌هایی اتفاق میفته که از پنل LED استفاده میکنن و به‌ندرت در گوشی‌هایی که دارای بک لایت هستن مشاهده میشه اما میتونه به دلیل فشرده شدن و یا خم شدن بک لایت هم اتفاق بیفته که در این صورت لازمه بک لایت تعویض بشه.

2. آیا مشکلات بک لایت می‌تونه دلایل نرم‌افزاری داشته باشه؟

در بعضی موارد ممکنه مشکلات مرتبط با بک لایت منشأ نرم‌افزاری داشته باشه که در این صورت امکان داره با انجام یکبار ریست فکتوری، عیب برطرف بشه. اما در صورتی که مشکل ادامه‌دار باشه، نشان‌دهنده اینه که منشأ سخت‌افزاری داره و ممکنه با تعویض بک لایت مشکلش برطرف بشه.

3. چطوری مشکل بک لایت را در گوشی آیفون تشخیص بدیم؟

برای تشخیص اینکه مشکل صفحه نمایش از بک لایت هست یا نه، در سری گوشی‌های آیفون که دارای بک لایت هستن، میشه گوشی رو خاموش کرد و سپس نور فلش گوشی رو روی صفحه نمایش انداخت و گوشی رو روشن کرد. در این حالت لوگو اپل به‌صورت خیلی کم‌رنگ در وسط صفحه قابل مشاهده هست.

4. آیا بک‌لایت گوشی قابل تعمیره؟

بک‌لایت گوشی معمولاً قابل تعویضه و در اکثر گوشی‌های LCD می‌تونین بدون تعویض کل LCD، لایه LED پشت پنل رو جدا و با نمونه جدید جایگزین کنین. در مورد تعمیر هم، بعضی وقت‌ها امکان رفع مشکل LEDهای نیم‌سوز یا آی‌سی درایور بک‌لایت هست، ولی این کار نیاز به مهارت الکترونیک بالا داره و اغلب تعویض لایه بک‌لایت سریع‌تر و مطمئن‌تره.

خلاصه اینکه…

در این مطلب سعی کردیم درمورد بک لایت گوشی به‌طور مفصل صحبت کنیم. بک‌لایت یکی از لایه‌های اصلی صفحه‌نمایش LCD گوشیه که وظیفه پخش نور یکنواخت پشت پنل رو داره و باعث میشه تصویر واضح دیده بشه. خرابی بک‌لایت می‌تونه ناشی از عوامل سخت‌افزاری مثل ضربه یا فشار مستقیم به صفحه، نفوذ آب یا مایعات، گرد و غبار بین لایه‌ها، خرابی آی‌سی یا مدار درایور بک‌لایت، استفاده از شارژر متفرقه یا حرارت زیاد و عمر بالای LEDها باشه.

همچنین گاهی مشکلات نور صفحه به نرم‌افزار یا تنظیمات سیستم مربوط میشه، مثل باگ سیستم عامل، تنظیمات Adaptive Brightness یا پروفایل روشنایی اشتباه.

ازجمله موارد دیگه که درباره اون توضیح دادیم، نشانه‌های خرابی بک‌لایته که شامل تاریک شدن صفحه در حالی که تاچ و صدا سالمه، موج‌دار بودن نور، لکه‌های روشن یا سفید و افت نور تدریجی هست. برای تعمیر موفق، ابتدا منشأ مشکل (سخت‌افزار یا نرم‌افزار) باید تشخیص داده بشه و بعد تعویض بک‌لایت یا اصلاح تنظیمات با دقت انجام بشه تا نور صفحه یکنواخت و بدون مشکل باشه.

شما تعمیرکاران گرامی می‌تونین علاوه‌بر بک لایت گوشی، سایر قطعات گوشی ازجمله: تاچ و ال سی دی، گلس تعمیراتی، تاچ اسکرین گوشی و انواع باتری موبایل اعم از باتری سامسونگ، آیفون، نوکیا و… رو از فروشگاه اینترنتی آر ام جی اس ام با قیمت همکاری تهیه کنین.

تاچ ال سی دی سامسونگ
تاچ ال سی دی شیائومی
تاچ ال سی دی آیفون
تاچ ال سی دی هوآوی